Giải phẫu xương sọ
Cấu trúc sọ làm nền cho mọi diện của khuôn mặt.
Khuôn mặt bạn thấy chỉ là lớp da mỏng bọc trên một cấu trúc xương. Hộp sọ quyết định diện mặt: vầng trán, hốc mắt, gò má, sống mũi, đường hàm. Hiểu vài mốc xương cốt lõi, bạn sẽ vẽ được khuôn mặt vững khối từ trong ra ngoài — thay vì chép bề mặt một cách mơ hồ.
Vì sao họa sĩ phải biết xương sọ?
Bạn không cần thuộc tên Latin từng mảnh xương. Nhưng bạn cần hiểu: những chỗ da bám sát xương (trán, cung mày, gò má, đường hàm, cằm) là nơi khối mặt lộ rõ và ánh sáng "bắt". Còn chỗ có cơ và mỡ (má, môi) thì mềm hơn.
Nắm sọ giúp bạn trả lời được câu "vì sao gò má lại sáng ở đó", "vì sao hốc mắt lại tối", "vì sao mặt người này góc cạnh còn người kia tròn" — tất cả đều bắt nguồn từ hình dạng xương bên dưới.
Các xương quyết định diện mặt
- Xương trán: tạo nên vầng trán và độ ngả của nó. Phía trên hốc mắt nhô ra thành cung mày (gờ trên ổ mắt) — gờ này đổ bóng xuống mắt, làm hốc mắt luôn hơi tối.
- Ổ mắt (hốc mắt): hai hốc xương sâu chứa nhãn cầu. Vì lõm nên vùng mắt thường là mảng tối trên khuôn mặt.
- Xương gò má (lưỡng quyền): mốc nhô quan trọng nhất ở giữa mặt. Nó hứng sáng rất rõ và nối ra cung tiếp (vòng cung) tới mang tai, định bề ngang của mặt. Gò má cao/thấp tạo nên khác biệt khuôn mặt lớn nhất.
- Xương mũi: chỉ phần sống mũi trên cứng là xương; phần đầu mũi và cánh mũi là sụn nên mềm, cử động được.
- Hàm trên: cố định, mang hàm răng trên, nâng đỡ môi trên và nền mũi.
- Hàm dưới: xương lớn hình móng ngựa, cử động được. Góc hàm và cằm quyết định dáng phần dưới mặt — vuông góc cạnh (nam) hay thon (nữ). Góc hàm là mốc nhô rõ dưới tai.
Năm điểm da bám sát xương, luôn bắt sáng và lộ khối dù người gầy hay béo: (1) gờ cung mày, (2) gò má, (3) sống mũi, (4) góc hàm, (5) cằm. Khi lên sắc độ, đây là những chỗ bạn để sáng và đặt điểm nhấn khối. Vùng lõm giữa chúng (hốc mắt, hõm dưới gò má) thì để tối.
Sọ chia mặt thành những diện gì?
Quy hộp sọ về vài diện lớn giúp bạn lên khối dứt khoát:
- Diện trán: hơi cong, ngả ra sau ở trên.
- Diện trước của mặt (mặt phẳng chính diện): chạy từ cung mày xuống cằm, mang ngũ quan.
- Diện bên (hai má – thái dương): quay sang hai bên, gặp diện trước ở đường gò má — đây là ranh sáng – tối chính của khuôn mặt khi sáng đánh một phía.
- Diện dưới hàm: mặt đáy, gần như luôn khuất sáng → đổ bóng dưới cằm.
Khi nguồn sáng đánh từ một phía, ánh sáng "chạy" trên các diện này y như chạy trên một khối hộp bo tròn — nền tảng hình họa lại quay về.
Ảnh chân dung sáng xiên một bên, thấy rõ gò má và cung mày bắt sáng, hốc mắt và hõm dưới gò má đổ bóng. Tham chiếu.
Nên & nên tránh
✓ Nên
- •Hình dung xương bên dưới trước khi tả da bề mặt.
- •Để sáng ở các mốc xương nhô: cung mày, gò má, sống mũi, góc hàm, cằm.
- •Đặt mảng tối ở vùng lõm: hốc mắt, hõm dưới gò má, dưới hàm.
- •Dùng đường gò má làm ranh sáng – tối chính của mặt.
✕ Nên tránh
- •Chép từng nếp da mà không hiểu khối xương đỡ bên dưới.
- •Vẽ gò má và cung mày phẳng lì, không bắt sáng.
- •Bỏ quên bóng đổ dưới cằm và trong hốc mắt.
- •Coi cả mũi là xương (chỉ sống trên là xương, đầu mũi là sụn).
Bài tập áp dụng
1 Chép sơ đồ sọ đơn giản
2 Đánh dấu mốc xương trên ảnh người
3 Từ sọ ra mặt
Giải đáp thắc mắc
Muốn được giảng viên sửa bài trực tiếp?
Khóa luyện thi khối V-H của VENA EDU đi kèm lộ trình và feedback 1-1.