Cách vẽ chất liệu vải
Nếp gấp, độ rủ, sáng – tối theo hướng vải.
Vẽ vải không phải là vẽ một tấm phẳng, mà là vẽ ánh sáng chạy trên các nếp gấp. Khi bạn hiểu vải rủ xuống theo trọng lực và sáng – tối uốn theo từng nếp, một tấm vải sẽ tự nhiên mềm mại, có chiều và "biết rơi" — đúng như thật.
Vẽ vải thực ra là vẽ gì?
Vải là vật mềm: nó không có hình cố định mà đổ theo trọng lực. Chỗ vải bị giữ (mép bàn, tay cầm, đỉnh nếp) sẽ căng, chỗ vải buông sẽ rủ xuống tạo thành các nếp gấp. Vẽ vải đẹp nghĩa là vẽ đúng hướng rơi và sáng – tối của từng nếp.
Mỗi nếp gấp thực chất là một khối trụ nhỏ mềm: đỉnh nếp hứng sáng (sáng nhất), hai bên sườn nếp tối dần, và khe giữa hai nếp là chỗ tối nhất. Hiểu vậy thì vải không còn là "mảng rối" mà là một dãy khối trụ mềm xếp cạnh nhau.
Độ rủ luôn theo trọng lực
Nguyên tắc bất di bất dịch: vải rơi thẳng xuống đất. Dù tấm vải vắt thế nào, các nếp gấp dài luôn chỉ hướng xuống theo trọng lực. Tìm điểm vải bị giữ (chỗ căng nhất) — từ đó các nếp tỏa ra rồi đổ dần xuống thành những nếp dọc.
Khi vẽ, hãy phác trước đường sống của mỗi nếp (đường đỉnh) chạy theo hướng rơi. Có khung sống đúng hướng rồi mới lên sắc độ, nếp sẽ không bị "bay lung tung" hay nằm ngang vô lý.
Sáng – tối chạy dọc theo nếp
Khác với khối hộp có ranh sáng – tối là đường thẳng gãy, ở vải ranh giới uốn lượn mềm bám theo thân nếp. Trên một nếp gấp:
- Đỉnh nếp — gờ cao nhất, hứng sáng trực tiếp, để gần như trắng giấy.
- Sườn nếp — hai bên đỉnh, chuyển trung gian mềm dần xuống.
- Khe nếp — lòng máng giữa hai nếp, ánh sáng không tới được nên tối nhất.
- Bóng đổ của nếp này lên nếp kia — cộng thêm vùng tối, làm vải có chiều sâu.
Vải dày khác vải mỏng
Đây là điểm nhiều bạn bỏ qua khiến vải nào cũng vẽ giống nhau. Độ dày quyết định kích thước và số lượng nếp:
- Vải dày (dạ, nhung, vải bố, chăn): nếp to, ít, tròn trịa, chuyển sắc dài và êm. Nghĩ tới những "khối trụ mềm" lớn.
- Vải mỏng (lụa, voan, khăn mùi xoa): nếp nhỏ, nhiều, dày đặc, gấp khúc gắt hơn, có nhiều đỉnh – khe san sát.
Mẹo nhớ: vải càng dày nếp càng lười (ít và lớn), vải càng mỏng nếp càng "lao xao" (nhiều và vụn).
Ảnh chụp đối chiếu: một tấm vải bố dày (nếp lớn, thưa) đặt cạnh một tấm lụa mỏng (nếp nhỏ, dày đặc), cùng một nguồn sáng xiên từ trái.
5 bước vẽ một tấm vải
-
1
Tìm điểm giữ & hướng rơi
Xác định chỗ vải bị giữ và hướng trọng lực. Phác nhẹ các đường sống nếp chạy theo hướng vải rơi xuống. -
2
Khoanh mảng sáng – tối lớn
Trước khi đi từng nếp, nheo mắt nhìn cả tấm vải, khoanh vùng nào sáng (gần nguồn sáng) – vùng nào chìm trong bóng. Giữ đại cục trước. -
3
Tô khe tối trước
Đi chì 2B–4B vào các khe giữa nếp và bóng nếp này phủ nếp kia. Đây là những điểm tối nhất, làm xương sống cho cả tấm vải. -
4
Chuyển sắc sườn nếp
Từ khe tối, di mượt loang dần lên sườn nếp rồi nhạt về đỉnh. Dùng que giấy nhòe để không còn nét cứng — vải phải mềm như rơi. -
5
Lấy lại đỉnh sáng & hoàn thiện
Dùng tẩy cắt cạnh vuốt nhẹ dọc đỉnh nếp lấy lại dải sáng. Nhấn lại vài khe tối sâu nhất cho vải bật khối. Xong.
Đừng coi nếp gấp là một "đường vẽ". Hãy coi mỗi nếp là một ống trụ tròn mềm: có mặt sáng, mặt mờ, mặt tối như mọi khối trụ. Khi bạn lên sắc độ theo kiểu khối trụ, nếp vải tự nhiên phồng lên chứ không bẹp như tờ giấy gấp.
Vải mềm nên ranh sáng – tối phải chuyển êm. Nếu bạn để các mảng sắc độ có viền sắc nét như cắt giấy, tấm vải sẽ trông cứng như tôn. Luôn di nhòe vùng chuyển tiếp; chỉ giữ nét hơi rõ ở đỉnh nếp gần nguồn sáng.
Nên & nên tránh
✓ Nên
- •Phác đường sống nếp theo hướng trọng lực trước khi tô.
- •Coi mỗi nếp như một khối trụ mềm có sáng – mờ – tối.
- •Tô khe tối trước, rồi loang mượt lên sườn nếp.
- •Phân biệt vải dày (nếp lớn, ít) với vải mỏng (nếp nhỏ, nhiều).
✕ Nên tránh
- •Vẽ nếp gấp nằm ngang hoặc bay lung tung, trái trọng lực.
- •Để ranh sáng – tối sắc cạnh như cắt giấy (vải hóa cứng).
- •Tô đều một sắc độ khắp tấm vải (bị bẹt, không có nếp).
- •Đi nét chì lộ liễu, không di nhòe vùng chuyển tiếp.
Bài tập áp dụng
1 Một nếp gấp duy nhất
2 Tấm vải rủ trên bàn
3 So sánh dày – mỏng
Giải đáp thắc mắc
Muốn được giảng viên sửa bài trực tiếp?
Khóa luyện thi khối V-H của VENA EDU đi kèm lộ trình và feedback 1-1.