Cách vẽ chất liệu gỗ
Vân gỗ, độ nhám, sắc độ ấm và bề mặt mờ.
Gỗ là chất liệu ấm và trầm: bề mặt mờ, ít phản quang, highlight rất nhẹ và tản. Cái làm gỗ ra gỗ là vân gỗ chạy theo thớ — nhưng vẽ vân sao cho thật, không bị giả như "kẻ sọc", mới là điều khó. Bài này chỉ bạn cách làm chủ điều đó.
Vì sao gỗ trông trầm và ấm?
Bề mặt gỗ nhám, không nhẵn bóng, nên ánh sáng chiếu vào bị tán đi mọi hướng thay vì dội lại thành một điểm lóa. Kết quả là gỗ có highlight rất nhẹ, tản rộng, không sắc nét — ngược hẳn với kim loại. Toàn bộ vật trông êm dịu, sắc độ trung gian là chính.
Gỗ cũng cho cảm giác ấm và trầm: ngay cả khi vẽ bằng chì đen trắng, bạn vẫn nên giữ sắc độ hơi đậm, đầm, tránh để gỗ quá sáng và lạnh. Và dấu hiệu nhận diện rõ nhất: vân gỗ — những đường thớ chạy dọc thân.
Khối trước, vân sau
Sai lầm chết người: vẽ vân gỗ ngay từ đầu. Gỗ trước hết vẫn là một khối (tấm = hộp, cán = trụ). Bạn phải lên đúng sáng – tối của khối trước đã. Vân chỉ là họa tiết nằm trên bề mặt khối — tô vân khi chưa có khối thì gỗ sẽ phẳng lì như miếng dán.
Quy tắc: khối là nền, vân là trang trí. Lên xong sáng – tối lớn rồi mới rắc vân vào, và vân phải chìm theo sắc độ của khối — chỗ tối thì vân cũng mờ tối đi, chỗ sáng thì vân nhạt hơn.
Vân gỗ chạy theo thớ — đừng kẻ sọc
Vân giả là vân thẳng đều như kẻ thước, song song tăm tắp. Vân thật thì:
- Chạy theo chiều thớ (thường dọc thân gỗ), nhưng uốn lượn nhẹ, không đường nào giống đường nào.
- Tụ lại và uốn vòng quanh các mắt gỗ (chỗ từng có cành), tạo những vòng xoáy đặc trưng.
- Đậm – nhạt không đều: có sợi rõ, có sợi mờ; có chỗ dày, có chỗ thưa.
- Cong theo bề mặt: nếu gỗ là khối trụ (cán dao), vân phải cong ôm theo độ tròn, không thẳng đơ.
Highlight nhẹ và tản, bề mặt nhám
Vì gỗ nhám, đừng bao giờ đặt một điểm trắng lóa sắc nét như trên kim loại hay gốm men. Highlight của gỗ là một mảng sáng mờ, rộng, viền nhòe. Để diễn độ nhám, bạn có thể đánh chì hơi rỗ, đi nét ngắn lấm tấm thay vì di nhẵn bóng hoàn toàn.
Ảnh chụp một cán dao gỗ hoặc khối gỗ mộc dưới ánh sáng dịu: thấy vân chạy theo thớ uốn quanh mắt gỗ, highlight mờ tản, bề mặt nhám trầm ấm.
5 bước vẽ vật bằng gỗ
-
1
Dựng khối & lên sáng – tối lớn
Vẽ vật theo khối cơ bản, lên 3 mảng sáng – mờ – tối như mọi khối. Chưa đụng tới vân ở bước này. -
2
Phủ sắc độ trung gian ấm
Đan một lớp chì trung gian trầm phủ vùng sáng vừa phải (gỗ ít khi có trắng lóa), giữ tổng thể ấm, đầm. -
3
Đặt highlight tản
Dùng tẩy lau nhẹ một mảng sáng mờ, rộng ở chỗ hứng sáng. Viền phải nhòe, tuyệt đối không sắc cạnh. -
4
Rắc vân theo thớ
Đi vân chạy theo chiều thớ, uốn lượn nhẹ và vòng quanh mắt gỗ. Vân đậm – nhạt không đều, và chìm theo sáng – tối của khối. -
5
Tạo nhám & hoàn thiện
Đi vài nét chì ngắn lấm tấm để gợi độ nhám, nhấn lại vài đường vân chính và cạnh gỗ trong bóng. Kiểm tra vân có "ôm khối" không.
Bí mật để vân không bị giả: vân không phải lớp vẽ riêng đè lên trên, mà phải tan vào sắc độ của khối. Vân ở vùng tối thì mờ và tối; vân ở vùng sáng thì nhạt và mảnh; vân trên khối trụ thì cong ôm theo độ tròn. Làm được vậy, gỗ "liền một khối" chứ không dán sọc.
Vân thẳng đều, song song, đậm như nhau là dấu hiệu của gỗ giả. Hãy cho vân uốn lượn, đậm – nhạt ngẫu nhiên, có chỗ tụ quanh mắt gỗ. Và nhớ: vân ít mà đúng còn hơn vân nhiều mà đều như kẻ ô.
Nên & nên tránh
✓ Nên
- •Lên khối sáng – tối trước, rắc vân sau cùng.
- •Vẽ vân uốn lượn theo thớ, đậm – nhạt không đều, vòng quanh mắt gỗ.
- •Giữ highlight nhẹ và tản, viền nhòe (gỗ mờ, nhám).
- •Cho vân cong ôm theo độ tròn của khối trụ.
✕ Nên tránh
- •Vẽ vân ngay từ đầu khi khối còn phẳng lì.
- •Kẻ vân thẳng đều song song như dùng thước.
- •Đặt highlight trắng lóa sắc nét như kim loại / gốm men.
- •Để vân nổi tách khỏi khối, không chìm theo sáng – tối.
Bài tập áp dụng
1 Tập riêng đường vân
2 Khối gỗ mộc một nguồn sáng
3 Cán dao gỗ (khối trụ)
Giải đáp thắc mắc
Muốn được giảng viên sửa bài trực tiếp?
Khóa luyện thi khối V-H của VENA EDU đi kèm lộ trình và feedback 1-1.