Giải phẫu cơ thể người

Bác sĩ học giải phẫu để chữa bệnh; họa sĩ học giải phẫu để vẽ đúng hình. Hai mục tiêu rất khác nhau. Bạn không cần nhớ tên từng sợi cơ nhỏ hay mạch máu. Bạn chỉ cần biết những cơ và xương nào hiện rõ dưới da — gọi là mốc giải phẫu nổi (mốc nổi dưới da) — vì chính chúng định hình đường viền và khối mà mắt người xem nhìn thấy.

Khi không hiểu cấu trúc bên dưới, bạn sẽ vẽ người như một bao tải mềm: không có khớp, không có lực, không có điểm tựa. Hiểu giải phẫu, mỗi nét bạn đặt xuống đều có lý do — đây là chỗ xương đội da lên, kia là chỗ cơ căng ra.

Hãy luôn nghĩ về cơ thể qua ba lớp, từ trong ra ngoài:

• Lớp khung — Bộ xương: quyết định tỉ lệ, chiều cao, độ dài chi và tư thế. Xương là phần cứng, không đổi hình.
• Lớp khối — Cơ bắp: bao lên xương, tạo nên thể tích tròn căng của khối. Cơ co – giãn nên khối thay đổi theo động tác.
• Lớp vỏ — Da & mỡ: phủ ngoài cùng, làm mềm và mượt các góc cạnh bên dưới. Da chỉ "đi theo" hai lớp trong.

Vẽ đúng thứ tự này: dựng khung trước, đắp khối sau, nhấn mốc nổi cuối cùng.

Bộ xương chia làm hai phần lớn:

• Xương trục (trục giữa thân): hộp sọ, cột sống (xương sống), lồng ngực (xương sườn + xương ức) và xương chậu. Đây là trục cân bằng của toàn dáng — cột sống cong chữ S giúp cơ thể đứng thẳng và uyển chuyển.
• Xương chi (tay & chân): đai vai (xương đòn + xương bả vai) nối tay vào thân; đai chậu nối chân vào thân. Từ đó là xương cánh tay, quay, trụ (tay) và xương đùi, chày, mác (chân).

Điều quan trọng nhất với người vẽ: tay và chân treo vào thân qua hai cái đai (đai vai linh hoạt, đai chậu vững chắc). Hiểu điều này, bạn vẽ được vai nhún, hông lệch (contrapposto) một cách thuyết phục.

Toàn thân có hàng trăm cơ, nhưng để vẽ bạn chỉ cần nắm bốn cụm khối lớn hiện rõ ngoài da:

• Thân trên: cơ ngực lớn (mảng ngực), cơ delta (vai tròn), cơ thang (cổ – vai), cơ lưng rộng và cơ bụng thẳng (múi bụng).
• Thân dưới: cơ mông lớn (khối mông) và đai chậu — bản lề giữa thân và chân.
• Tay: cơ nhị đầu (bắp tay trước) và cơ tam đầu (sau), nhóm cơ cẳng tay gấp – duỗi.
• Chân: cơ tứ đầu đùi (đùi trước), gân kheo (đùi sau), cơ bụng chân (bắp chuối).

Mỗi cụm khối có hướng sợi cơ riêng. Khi lên sắc độ, đi nét bám theo hướng sợi sẽ làm khối "căng" và thật hơn.

Có những chỗ xương nằm ngay sát da, không có cơ che, nên luôn hiện thành điểm cứng dù người gầy hay béo. Đây là các mốc neo quý giá để bạn canh tỉ lệ:

• Xương đòn: hai thanh ngang dưới cổ, gần như luôn thấy rõ.
• Mỏm vai & mào chậu: đỉnh vai và viền trên xương hông.
• Khuỷu tay, đầu gối, mắt cá: các khớp lộ xương, là bản lề chuyển động.