Cách vẽ thủy tinh
Diễn tả vật trong suốt: phản quang, khúc xạ, highlight gắt.
Thủy tinh là chất liệu khiến nhiều bạn "khớp": nó trong suốt, nhìn xuyên thấy nền, lại lấp lánh highlight gắt. Nhưng đừng sợ — vẽ thủy tinh không phải tả cái cốc, mà là tả những mảng sáng – tối méo mó mà ánh sáng tạo ra trên nó. Nắm luật, bạn vẽ được ngay.
Vì sao thủy tinh khó mà lại dễ?
Khó, vì thủy tinh không có màu của riêng nó — nó mượn hình ảnh của mọi thứ xung quanh: nền phía sau, ánh đèn, bàn, cả vật bên cạnh. Người mới cố tả "cái cốc" sẽ bối rối vì chẳng có bề mặt rõ ràng nào để bám.
Nhưng cũng dễ, vì bạn không cần hiểu nó — chỉ cần chép trung thực những mảng đậm – nhạt bạn thấy, dù chúng trông vô lý. Bí quyết của thủy tinh nằm gọn trong một câu: quên cái cốc đi, chỉ vẽ các mảng sáng – tối đúng vị trí, đúng hình dạng. Ráp lại, não người xem sẽ tự "đọc" ra thủy tinh.
Trong suốt — nhìn thấy nền xuyên qua vật
Khác mọi chất liệu đục, thủy tinh cho ánh sáng đi xuyên qua. Nghĩa là phần nền (tấm vải, bức tường) phía sau cái ly vẫn nhìn thấy được qua thân ly, chỉ bị biến dạng đôi chút. Đây là tín hiệu "trong suốt" mạnh nhất.
Khi vẽ, bạn phải vẽ nền trước, rồi vẽ ly đè lên như một lớp kính mỏng. Đừng tô kín đặc thân ly — hãy để thấy được nền bên trong. Vùng nào của ly trùng với nền sáng thì sáng, trùng nền tối thì tối.
Khúc xạ — bẻ cong hình ảnh
Khúc xạ là hiện tượng ánh sáng bị "bẻ gãy" khi đi qua thủy tinh và nước. Vì vậy cái thìa cắm trong ly nước trông như gãy khúc ở mặt nước; phần thân ly có nước thì hình nền bên trong bị phóng to, lật ngược hoặc xô lệch.
Đừng cố "sửa cho thẳng" — chính sự méo mó đó tố cáo đây là thủy tinh. Hãy chép trung thực các đường cong, vệt sáng bị kéo dài, mảng tối bị bẻ gấp. Càng méo đúng, thủy tinh càng thật.
Highlight gắt — chừa trắng giấy
Thủy tinh có bề mặt rất nhẵn nên phản chiếu nguồn sáng thành những điểm sáng chói, sắc cạnh (highlight gắt), khác hẳn highlight tròn mềm của gốm. Highlight này thường là điểm trắng nhất của cả bài.
Cách tả: chừa trắng giấy ngay từ đầu, tuyệt đối không tô rồi tẩy ra (sẽ xỉn). Highlight thủy tinh thường nhỏ, hình que/vệt dài hoặc đốm sắc gọn. Mép của highlight phải sắc, dứt khoát, không nhòe.
Viền sáng ở mép & tương phản cao
Đặc trưng "đắt" nhất của thủy tinh: dọc theo mép cong (vành miệng, hai cạnh thân, đáy) thường có những đường viền sáng mảnh chạy dọc, do ánh sáng dồn và phản chiếu ở rìa. Tả được các đường viền sáng này, cái ly "ăn tiền" ngay.
Đi kèm là tương phản rất cao: ngay cạnh một vệt sáng chói thường là một vệt tối đậm, đặt sát nhau không chuyển dịu. Sự đậm – nhạt nhảy gắt cạnh nhau chính là "vân tay" của thủy tinh và kim loại, khác hẳn chuyển sắc mượt của gốm.
5 bước vẽ một cái ly thủy tinh
-
1
Dựng hình & vẽ nền trước
Dựng dáng ly (khối trụ/cốc) thật cân đối — thủy tinh sai dáng lộ ngay. Sau đó tô mảng nền phía sau ly, vì ta sẽ thấy nền xuyên qua. -
2
Đánh dấu các mảng sáng – tối lớn
Nheo mắt, gom thân ly thành vài mảng méo mó: chỗ này đậm, chỗ kia nhạt theo nền và khúc xạ. Chép đúng vị trí, đừng tả "cái cốc". -
3
Đẩy các vệt tối gắt
Dùng chì đậm nhấn những vệt tối đậm (cạnh thân, đáy, bóng đổ). Để chúng sát ngay cạnh vùng sáng nhằm tạo tương phản cao. -
4
Lấy viền sáng & highlight
Dùng tẩy cắt cạnh kéo lại các đường viền sáng mảnh dọc mép, và chừa/tẩy highlight gắt sắc cạnh. Đây là khâu "lên đời" cho ly. -
5
Kiểm tra tương phản & độ trong
Lùi xa, nheo mắt: ly có nhảy đậm – nhạt gắt không? Có thấy nền xuyên qua không? Nếu thân ly đặc kín, hãy tẩy nhẹ cho "trong" trở lại.
Đừng bao giờ tự nhủ "mình đang vẽ cái cốc". Hãy nhủ: "chỗ này có một vệt sáng hình que, cạnh nó là vệt tối, dưới đáy có mảng tối cong" — và chép đúng như thế. Thủy tinh là bài tập nhìn và chép trung thực bậc nhất. Càng tin vào mắt, bỏ cái đầu "biết", bạn càng vẽ đúng.
Ảnh chụp một ly/chai thủy tinh dưới đèn chếch một bên, đặt trước nền vải có mảng sáng – tối rõ, để thấy viền sáng, highlight gắt và nền nhìn xuyên qua.
Nên & nên tránh
✓ Nên
- •Vẽ nền trước rồi đặt ly như lớp kính đè lên.
- •Chép trung thực các mảng méo mó do khúc xạ, không sửa cho thẳng.
- •Chừa trắng giấy cho highlight và viền sáng ngay từ đầu.
- •Đặt vệt tối gắt sát cạnh vùng sáng để tạo tương phản cao.
- •Giữ thân ly có chỗ trong, thấy được nền xuyên qua.
✕ Nên tránh
- •Cố tả bề mặt cái cốc như một vật đục.
- •Tô kín đặc thân ly khiến nó thành khối nhựa.
- •Tô đen rồi tẩy ra highlight (bị xỉn, mất độ chói).
- •Làm nhòe mép highlight và viền sáng (mất nét gắt).
- •Chuyển sắc dịu, mượt đều như vẽ gốm.
Bài tập áp dụng
1 Chép mảng — vẽ ly không nhìn 'cái ly'
2 Ly rỗng vs ly có nước
3 Chai thủy tinh trước nền hai mảng
Giải đáp thắc mắc
Muốn được giảng viên sửa bài trực tiếp?
Khóa luyện thi khối V-H của VENA EDU đi kèm lộ trình và feedback 1-1.