Nguyên tắc phối màu

Nhiều bạn chọn màu theo cảm tính rồi lúc được lúc trượt. Sự thật là màu sắc có quy luật rõ ràng: mọi màu đều sinh ra từ ba màu gốc và được sắp xếp trên một vòng tròn. Khi hiểu vị trí của màu trên vòng tròn, bạn biết chính xác màu nào hợp, màu nào chọi với màu nào.

Hãy ghi nhớ ngay một câu: màu nào cũng có ba thông số — nó là sắc gì (đỏ, lục, lam…), nó đậm hay nhạt, và nó tươi hay xỉn. Đổi một trong ba, bạn đã có một màu khác. Đây là chìa khóa để pha và chỉnh màu.

Vòng tròn màu được dựng dần từ ba màu gốc:

• Màu cấp 1 (màu gốc): Đỏ – Vàng – Lam. Không thể pha ra từ màu khác; mọi màu còn lại sinh ra từ ba màu này.
• Màu cấp 2 (màu nhị hợp): pha hai màu gốc cạnh nhau → Cam (đỏ + vàng), Lục (vàng + lam), Tím (lam + đỏ).
• Màu cấp 3 (màu tam hợp): pha một màu gốc với màu cấp 2 kề nó → đỏ-cam, vàng-cam, vàng-lục, lam-lục, lam-tím, đỏ-tím.

Đây là phần quan trọng nhất cả môn học. Bất kỳ màu nào bạn nhìn thấy đều mô tả được bằng ba con số:

• Sắc (Hue): tên của màu — vị trí của nó trên vòng tròn (đỏ, cam, vàng, lục…). Đổi sắc là đổi sang màu khác hẳn.
• Độ đậm nhạt (Value): màu sáng hay tối. Thêm trắng → sáng lên (sắc nhạt); thêm đen → tối đi (sắc đậm).
• Độ tươi (Saturation): màu tươi rực hay xỉn xám. Thêm xám/màu bổ túc → màu trầm xuống, bớt chói.

Chia vòng tròn làm đôi, ta có hai nửa cảm xúc trái ngược:

• Gam nóng: đỏ – cam – vàng. Gợi nắng, lửa, năng lượng; tiến về phía người xem, trông gần và nổi.
• Gam lạnh: lục – lam – tím. Gợi nước, bóng râm, sự tĩnh lặng; lùi ra xa, trông sâu và dịu.

Quy luật này cực kỳ hữu ích khi sắp xếp bố cục: muốn mảng nào nổi lên trước, cho nó ấm và tươi hơn; muốn mảng lùi xuống, cho nó lạnh và xỉn hơn.