Tĩnh vật là gì

"Tĩnh" là yên, "vật" là đồ vật — tĩnh vật (tiếng Anh: still life) là tranh/bài vẽ tả lại một nhóm vật thể đứng yên, được người vẽ chủ động sắp đặt dưới một nguồn sáng. Khác với vẽ người hay phong cảnh, tĩnh vật không thay đổi: bạn có thể nhìn đi nhìn lại hàng giờ, đo đạc thoải mái, nên rất hợp để luyện nền tảng.

Mỗi vật trong bài tĩnh vật đều quy về khối cơ bản: quả táo là khối cầu, cái cốc là khối trụ, hộp bánh là khối hộp, cái phễu là khối nón. Vẽ được tĩnh vật nghĩa là bạn đã biết ghép nhiều khối lại trong một không gian chung có ánh sáng thống nhất.

Trong kỳ thi khối V–H, môn hình họa thường yêu cầu vẽ tượng hoặc tĩnh vật. Dù đề là gì, người chấm nhìn vào ba thứ: hình có đúng tỉ lệ – tương quan không, sắc độ có đủ độ sâu (đậm – nhạt rõ ràng) không, và chất liệu có thuyết phục không.

Tĩnh vật là bài rèn cả ba thứ đó cùng lúc mà không cần mẫu sống. Bạn tự bày được ở nhà, vẽ đi vẽ lại đến khi thuộc. Vì vậy đây là phần luyện tập "ăn điểm" nhất cho người mới: nắm chắc tĩnh vật, bạn bước vào bài tượng đã có sẵn tư duy khối và sắc độ.

• Vật khối tròn xoay — lọ, bình, cốc, chai, quả cầu: chuyển sắc tròn đều, không có cạnh gãy.
• Vật khối phẳng — hộp, sách, viên gạch: có diện rõ, ranh sáng – tối là đường thẳng.
• Vật mềm — vải, khăn, dây: tả bằng nếp gấp và độ rủ, không có nét cứng.
• Vật chất liệu đặc biệt — thủy tinh (trong suốt), kim loại (phản quang gắt), gốm (men bóng), gỗ (vân, nhám): mỗi chất có "luật sáng" riêng.

1. 1

   Rèn quan sát tương quan

   Học cách so vật này với vật kia: cao – thấp, to – nhỏ, gần – xa. Không vẽ từng vật rời rạc mà vẽ cả cụm trong một khung hình.
2. 2

   Rèn kiểm soát sắc độ

   Cả cụm vật dùng chung một nguồn sáng, nên bạn phải canh vật nào sáng nhất, vật nào tối nhất, sắp xếp thang value cho cả bài.
3. 3

   Rèn tả chất liệu

   Mỗi vật một chất khác nhau đặt cạnh nhau → bạn buộc phải phân biệt: thủy tinh trong, kim loại bóng, vải mềm, gốm mịn.