Tỉ lệ chân dung

Não người cực nhạy với khuôn mặt: chỉ cần hai mắt xa nhau hơn thật một chút, hay cằm dài hơn một chút, ta đã thấy "sai sai" dù không gọi tên được. Vẽ giống không phải nhờ chi tiết đẹp, mà nhờ tương quan vị trí và kích thước các bộ phận đúng.

Có một bộ tỉ lệ chuẩn (mặt người trưởng thành lý tưởng) để bạn lấy làm điểm tựa. Nhưng nhớ: người thật luôn lệch khỏi chuẩn — và chính độ lệch đó tạo nên cá tính khuôn mặt.

• Đường mắt nằm chính giữa đầu: mốc quan trọng nhất và hay sai nhất. Từ đỉnh đầu (cả phần sọ có tóc) đến cằm, hai mắt rơi đúng nửa. Người mới thường đặt mắt quá cao vì quên phần sọ phía trên.
• Chia dọc 3 phần bằng nhau: từ chân tóc → đường mày → đáy mũi → cằm chia thành 3 đoạn xấp xỉ bằng nhau.
• Bề ngang mặt ≈ 5 con mắt: khoảng cách giữa hai mắt đúng bằng một con mắt; mỗi bên thái dương còn một con mắt nữa.
• Chân mũi rộng ≈ khoảng cách hai khóe mắt trong; khóe miệng rơi thẳng xuống từ tâm tròng mắt (con ngươi).
• Tai nằm giữa đường mày và đáy mũi (ở góc nghiêng đặc biệt dễ kiểm).

Tỉ lệ chuẩn ở trên là điểm tựa, nhưng đối tượng khác nhau lệch theo hướng khác nhau. Đây là chìa khóa vẽ đúng độ tuổi và giới tính:

• Nam: xương to và góc cạnh hơn — hàm vuông rộng, cung mày nhô, trán thường thẳng/ngả ra sau, cổ to. Lông mày thấp, sát mắt. Sống mũi to bản.
• Nữ: xương nhỏ và mềm hơn — cằm thon, hàm nhỏ, trán dựng và tròn, lông mày cao và mảnh, mắt trông lớn hơn so với khuôn mặt, môi đầy hơn.
• Trẻ em: khác nhiều nhất — sọ to so với mặt, nên đường mắt nằm THẤP hơn giữa đầu (gần như ở nửa dưới). Mũi và cằm nhỏ, má phính, mắt to và cách xa, ngũ quan dồn xuống phần dưới khuôn mặt.
• Người già: tỉ lệ xương gần như giữ nguyên nhưng mô mềm chùng xuống: đuôi mắt và khóe miệng sệ, xuất hiện nếp nhăn, da mỏng để lộ mốc xương (gò má, hốc mắt) rõ hơn. Môi mỏng đi, mũi và tai trông dài hơn.

• Đặt mắt quá cao (quên khối sọ phía trên) → trán hẹp, mặt dài.
• Hai mắt quá gần hoặc quá xa nhau → quên mốc "khoảng cách hai mắt = một con mắt".
• Khuôn mặt quá rộng hoặc quá hẹp → không kiểm "ngang mặt ≈ 5 con mắt".
• Tai đặt sai cao độ → quên tai nằm giữa đường mày và đáy mũi.
• Áp tỉ lệ người lớn cho trẻ em → mặt trẻ trông "già", vì đặt mắt ở giữa thay vì thấp hơn.